Yr Hawl i Chwarae

'Mae chwarae yn rhan hanfodol o fagwraeth a datblygiad plentyn, ac mae o fudd i’w iechyd, ei hapusrwydd a’i lesiant. Rwy’n falch iawn bod Llywodraeth Cymru wedi arwain ar y mater hwn, gan sicrhau mai Cymru oedd y genedl gyntaf yn y DU i ddeddfu ar chwarae.'

Lesley Griffiths AC, cyn Weinidog Cymunedau a Threchu Tlodi

Mae gan bob plentyn yr hawl i chwarae, fel sydd wedi ei amlinellu yng Nghytundeb y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn. Caiff hyn ei gydnabod gan Lywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru fel ei gilydd.

Dywed Erthygl 31 y Cytundeb:

Mae gan bob plentyn yr hawl i orffwys a hamdden, i gymryd rhan mewn gweithgareddau chwarae ac adloniadol sy'n briodol i oedran y plentyn ac i gymryd rhan mewn bywyd diwylliannol a'r celfyddydau heb unrhyw rwystr.

Mae Llywodraeth Cymru'n amddiffyn hawl plant i chwarae yn ei Bolisi Chwarae. Mae hwn yn llawer mwy manwl na Chytundeb y Cenhedloedd Unedig gan ei fod yn cynnig diffiniadau ac yn pwysleisio'r angen am ddarparu amgylcheddau chwarae sy'n gwneud yn iawn am y diffyg lleoedd a chyfleoedd i chwarae y bydd plant a phobl ifanc yn eu profi yn y byd sydd ohoni.

Datganodd Swyddfa'r Comisiynydd Plant yng Nghymru, a sefydlwyd i fonitro ac amddiffyn hawliau plant a phobl ifanc, bod darparu ar gyfer chwarae plant yn fater o hawl.

Dywedant 'trwy holl agweddau ein gwaith, ac yn enwedig trwy ein gwaith uniongyrchol gyda phlant a phobl ifanc, gwyddom fod y ddarpariaeth o leoedd o safon, gofod ac amser ar gyfer chwarae yn un o'u prif flaenoriaethau.'

Mae'r International Play Association (IPA) yn fudiad gwirfoddol rhyngwladol sy'n hyrwyddo hawl plentyn i chwarae.

Cynlluniwyd gwefan Hawliau Plant yng Nghymru er mwyn helpu ymarferwyr lleol, llunwyr polisiau, rheolwyr a strategyddion i ddatblygu eu dealltwriaeth o hawliau plant a sut i sicrhau eu bod yn ystyried hawliau plant yn eu gwaith.

Mae Hawliau Nawr, Hawliau Heddiw: A yw hawliau plant yn realaeth yng Nghymru? yn safbwynt interim gan Grŵp Monitro CCUHP Cymru ar i ba raddau y mae’r gyfraith, polisi ac arfer yng Nghymru wedi datblygu ers i Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn gyhoeddi Arsylwadau Terfynol y DU 2008 ar gyfer Llywodraeth y DU.

Gweithdy hawl i chwarae 

Er mwyn cynyddu ymwybyddiaeth plant am eu hawl i chwarae, mae Chwarae Cymru wedi datblygu cynllun, deunyddiau ac adnoddau gweithdy i gynorthwyo gyda hyrwyddo, cyfranogi ac eiriol dros yr hawl i chwarae’n lleol.

Mae’r gweithdy wedi ei ddylunio ar gyfer gweithwyr chwarae, gweithwyr cyfranogaeth, gweithwyr ieuenctid a staff ysgolion er mwyn hwyluso mewn ysgolion a lleoliadau strwythuredig eraill.

Rhagor o wybodaeth